Kovorking yoki startap-markaz uchun joy tanlash: nimalarga e’tibor qaratish kerak
So‘nggi yillarda Toshkent va boshqa shaharlarda kovorkinglar, akseleratorlar va startaplar uchun mo‘ljallangan makonlarga qiziqish ortib bormoqda. Ko‘plab tadbirkorlar va investorlar moslashuvchan ish maydonini yaratishni o‘ylab ko‘rmoqda. Bunda eng muhim bosqichlardan biri — to‘g‘ri tanlangan bino. Ayni shu omil loyihaning bozorda qanchalik muvaffaqiyatli bo‘lishini belgilab beradi.
Joy tanlashning asosiy mezonlari
Ijara shartnomasini imzolashdan yoki mablag‘ sarflashdan avval, sizning konseptsiyangiz uchun qaysi parametrlar muhimligini aniq belgilab olish lozim.
Hajm va reja: open-space, alohida xonalar, uchrashuv zonalari
Toshkentda kovorking uchun bino tanlayotganda quyidagilarni hisobga oling:
- frilanserlar va kichik jamoalar uchun open-space zonalari mavjudligi;
- o‘sish bosqichidagi startaplar uchun alohida kabinetlar bo‘lishi;
- jihozlangan muzokara xonalari yoki tadbirlar uchun maydonlar.
Agar reja moslashuvchan bo‘lsa, siz har xil ijarachilar ehtiyojiga moslashib, daromadlilikni oshirishingiz mumkin.
Texnik jihozlanish: internet, konditsioner, yorug‘lik, xavfsizlik
Yosh jamoalar va xalqaro formatlar barqaror texnik sharoitni talab qiladi. Tekshiring:
- internet tezligi va barqarorligi (yaxshisi optik aloqa);
- konditsioner va ventilyatsiya tizimlari — O‘zbekistonning issiq mavsumi uchun juda muhim;
- yoritish sifati: tabiiy va sun’iy yorug‘lik qulay bo‘lishi kerak;
- xavfsizlik tizimlari: kirish nazorati, kameralar, signalizatsiya.
Agar yuqori darajali joy taklif qilmoqchi bo‘lsangiz, texnik ta’minotga tejash mumkin emas.
Estetika va qulaylik: dizayn, dam olish hududlari
Startap-markaz yoki tijorat ijara maydonlari nafaqat kvadrat metrdan iborat — bu atmosfera yaratish haqida hamdir. E’tibor bering:
- interyer dizayni zamonaviy va motivatsion bo‘lishi;
- dam olish yoki norasmiy muloqot uchun zonalar: lounge, kichik kafe;
- ergonomik kreslolar, qulay ish joylari, sifatli stol va jihozlar.
Qulay muhit ijarachilar sodiqligini oshiradi va jamiyat shakllanishiga yordam beradi.
Ijara narxi va rentabellik
Narxni kutiladigan daromad bilan taqqoslang. Yuqori sinf joylar ko‘proq daromad keltiradi, ammo xarajat ham ko‘p: ta’mir, xizmatlar, qo‘shimcha qulayliklar. O‘ylang:
- ta’mir va jihozlash uchun qancha mablag‘ sarflashga tayyorsiz;
- bozorda o‘xshash maydonlar uchun ijara stavkalari qanday;
- loyiha qay darajada tez o‘zini oqlaydi.
To‘g‘ri hisob-kitob qilsangiz, startap-markaz yaxshi aktivga aylanishi mumkin.
Joylashuv va infratuzilma
Lokalizatsiya binoning o‘zicha ahamiyatidan kam emas — ayniqsa tadbirkorlar, moslashuvchan jamoalar va xalqaro hamkorlikka yo‘naltirilgan formatlar uchun.
Metro va transportga yaqinlik
Yaxshi transport qatnovi ijarachilar uchun katta afzallik. Toshkentda metro yoki yirik bekat yonida bo‘lish — katta ustunlik.
Yosh mutaxassislar va startaplar ko‘p to‘plangan hududlar
Agar yaqin atrofda biznes muhit rivojlangan bo‘lsa — kafe, kovorkinglar, xizmatlar — bu klaster effektini yaratadi. Jamoalar aynan harakat ko‘p joylarda bo‘lishni istaydi.
Atrofdagi servislar: kafe, magazinlar, banklar
Jamoaning kundalik faoliyati faqat ofis bilan cheklanmaydi. Oziq-ovqat, uchrashuvlar, dam olish imkoniyati yaqin bo‘lsa — joyning jozibasi oshadi.
Yuridik va moliyaviy jihatlar
Hujjatlar va hisob-kitobdagi aniqlik xavflarni kamaytiradi va manfaatlaringizni himoya qiladi.
Ijara shartnomasini qanday rasmiylashtirish kerak?
Startap-markaz yoki kovorking uchun shartnoma quyidagilarni o‘z ichiga olishi lozim: ijara muddati, tomonlarning huquq va majburiyatlari, ta’mir shartlari va umumiy foydalanish qoidalari. Binoning yuridik manzili hamda maqomi to‘g‘ri ko‘rsatilganiga ishonch hosil qiling.
Soliq va qo‘shimcha xarajatlar
Tijorat ko‘chmas mulki uchun ijara ko‘pincha qo‘shimcha xarajatlarga ega: kommunal to‘lovlar, tozalash, servislar, ehtimoliy litsenziyalar. Bular biznes-rejangizga kiritilishi shart.
Uzoq muddatli ijara va moslashuvchan shartlar
Agar ijaraga beruvchi 3-5 yil yoki undan ko‘proq muddatga rozi bo‘lsa — bu katta afzallik. Ammo kengayish yoki formatni o‘zgartirish imkoniyatlariga ega bo‘lish ham muhim.
Xulosa va amaliy tavsiyalar
Agar siz O‘zbekistonda startap-markaz ijara variantlarini yoki kovorking uchun ofis qidirayotgan bo‘lsangiz, eng muhim omillar — texnik va yuridik tayyorgarlik, to‘g‘ri joylashuv va moslashuvchan formatdir. Tavsiyalar:
- xarajat va daromadlarni oldindan batafsil hisoblang;
- transport qulayligi va servislar yaxshi bo‘lgan joyni tanlang;
- texnologik baza va qulay ish muhitini yarating;
- shartnomani kutilmagan holatlardan himoya qiladigan tarzda rasmiylashtiring;
- bu faqat maydon ijarasi emas, balki jamiyat yaratish jarayoni ekanini unutmang — jamoalar atmosfera bo‘lgan joyni tanlaydi.
Shu jihatlar e’tiborga olinsa, Toshkentda kovorking uchun bino muvaffaqiyatli va talabgir loyiha bo‘lishi mumkin.
Tez-tez so'raladigan savollar
Kovorking uchun minimal maydon qancha bo‘lishi kerak?
Kamida 150-200 m² — open-space, kabinetlar va uchrashuv zonalarini siqilmasdan tashkil qilish uchun.
Startap-markaz ochish uchun darhol brend yoki jamiyat kerakmi?
Ha — tadbirlar, ma’ruzalar va hamkorlar borligi ijarachilar qiziqishini oshiradi. Minimal faollikning o‘zi ham foyda beradi.
Bino biznes-markazda bo‘lishi shartmi?
Shart emas, ammo biznes-markazlardagi infratuzilma tayyor bo‘lgani uchun xarajatlar kamayadi. Oddiy binoda bu ishlarning ko‘p qismini o‘zingiz qilishingizga to‘g‘ri keladi.
Qaysi xarajatlar ko‘pincha past baholanadi?
Kommunal to‘lovlar, xavfsizlik, tozalash, yuqori tezlikdagi internet, ta’mir va mebellar — bular budjetning katta qismini tashkil qiladi.
Kovorking loyihasi qancha vaqtda o‘zini oqlaydi?
Yaxshi joylashuv, barqaror talab va nazorat ostidagi xarajatlar bo‘lsa — 18-30 oy ichida. Lekin bu ijara stavkalari, bandlik va raqobatga bog‘liq.
Muallif
Men – jurnalist va tahlilchiman, MDU jurnalistika fakultetini tamomlaganman. Bugun Realting.uz tahririyatiga rahbarlik qilaman, bu yerda O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozori haqida ekspertik kontent yozaman va rivojlantiraman. Men uchun jurnalistika nafaqat kasb, balki hayotni, iqtisodiyotni va doimiy o‘zgarib borayotgan shaharlarni tadqiq qilishning bir usuli. Realting.uz’gacha mustaqil jurnalist bo‘lib ishlaganman: xalqaro va sohaviy nashrlar uchun maqolalar yozdim, Markaziy Osiyo va global tendensiyalarni o‘rgandim. Kino sohasida ham o‘zimni sinab ko‘rdim, diktorlikni o‘rgandim va televideniye kurslarini tamomladim. Bu tajribalar menga mediani chuqurroq anglashga yordam berdi, ammo chinakam kasbimni aynan tahlil va jurnalistikada topdim. Ishdan tashqarida meni ijod va sport ilhomlantiradi. Fotografiya bilan shug‘ullanaman va akvarel bo‘yoqlarda rasm chizaman, shuningdek, shaxmat bo‘yicha sport ustaligiga nomzodman. Bolaligimda xoreografiya bilan shug‘ullanganman, bu esa menga intizom va harakatga muhabbatni singdirdi. Bir necha yil Angliyada yashaganman va aynan u yerda futbol muhitini kashf etdim: o‘shandan beri “Arsenal” jamoasining muxlisiman va unga sodiq qolmoqdaman. Men ishonamanki, haqiqiy professional har tomonlama yetuk inson bo‘lishi kerak. Menga arxitektura va urbanistika, san’at va shaxmat strategiyalari, futbol derbilari va madaniy tadqiqotlar yaqin. Bu qiziqishlar meni chinakam va hayotiy qiladi, demak – o‘quvchida aks-sado topadigan matnlar yaratishga yordam beradi.